وقت آنها و به پا دارد حدود آنها را ( يعنى اجزاء و شرايط آنها را درست بجا آورد ) ، بالا برد فرشته آنها [ را ] به سوى آسمان در حالى كه سفيد پاكيزه است ؛ مىگويد آن نماز : " نگاه دارد تو را خداوند ، چنانچه تو مرا نگاه داشتى ، وديعه گرفت مرا فرشتهء كريمى . " و كسى كه بجا آورد آنها را بدون علتى بعد از وقت آنها و حدود آنها را به پا ندارد ، بالا برد آنها را فرشته در حالى كه سياه و تاريك است ؛ فرياد زند به او : " ضايع كردى مرا ، خداوند تو را ضايع كند چنانچه مرا ضايع كردى ؛ و مراعات نكند خداوند تو را چنانچه مراعات نكردى مرا " » . از اين حديث شريف علاوه بر آن‌كه صورت ملكوتى عمل مستفاد شود ، حيات و شؤون حياتيهء آن نيز معلوم شود . و اين مقتضاى ضربى از برهان نيز هست . و اخبار دلالت دارد كه جميع موجودات حيات ملكوتى دارند و عالم ملكوت سراسر حيات و علم است : وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ « 1 » . وَفِي الكَافِي بِإسْنادِهِ عَنْ أَبي عَبْدِاللَّه - عليه السلام - فِي حَدِيثٍ طَوِيلٍ : « إذا بعث الله المؤمن من قبره ، خرج معه مثال يقدم أمامه ؛ كلما يرى المؤمن هولا من أهوال يوم القيامة ، قال له المثال : لاتفزع و لا تحزن و أبشر بالسرور و الكرامة من الله عز و جل ؛ حتى يقف بين يدي الله عز و جل فيحاسبه حسابا يسيرا و يأمر به إلى الجنة ، والمثال أمامه ؛ فيقول له المؤمن : يرحمك الله ، نعم الخارج . خرجت معي من قبري و ما زلت تبشرني بالسرور و الكرامة من الله حتى رأيت ذلك . فيقول : من أنت ؟ فيقول : أنا السرور الذي كنت أدخلته على أخيك المؤمن في الدنيا ؛ خلقني الله عز و جل منه لأبشرك » « 2 » . فرمود حضرت صادق عليه السلام : « وقتى كه بيرون آورد خداوند مؤمن را از قبرش ، خارج شود با او مثالى كه پيش پيش او مىرود ؛ هر جا كه آن مؤمن وحشتى از وحشت‌هاى روز قيامت را ببيند ، آن مثال به او گويد : " ترسناك مباش و اندوهناك مشو

--> ( 1 ) - « و به‌درستى كه سراى آخرت خود همان زندگى است » . ( العنكبوت ( 29 ) : 64 ) ( 2 ) - الكافي ، ج 2 ، ص 190 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب إدخال السرور على المؤمنين » ، حديث 8 ( با كمى تفاوت ) ؛ وسائل الشيعة ، ج 16 ، ص 352 ، « كتاب الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر » ، « أبواب فعل المعروف » ، باب 24 ، حديث 10 .